گوگل آنالیتیکس در ایران
گوگل آنالیتیکس هنوز پرکاربردترین ابزار آمار وب است و برای یک کسبوکار ایرانی چند مشکل مشخص دارد که هیچکدامشان در راهنمای رسمیاش نوشته نشده. این نوشته از همانها شروع میکند و بعد میرود سراغ سوال اصلی: چه چیزی را باید اندازه بگیرید و برای آن چه ابزاری لازم دارید.
مشکل اول: خود پنل باز نمیشود
دسترسی به پنل گوگل آنالیتیکس از آیپی ایران بسته است و برای دیدن گزارشها باید از بیرون به آن وصل شد. همین یک بند چند نتیجه عملی دارد. اول اینکه کسی که هر روز باید به داده نگاه کند، هر بار باید همین مسیر را طی کند و در عمل کمتر نگاه میکند. دوم اینکه حساب گوگل شما و مالکیت داده روی سرویسی است که دسترسیاش تضمینشده نیست، پس خروجی گرفتن دورهای از داده مهم، احتیاط بیجایی نیست. و سوم اینکه همین وضعیت برای سرچ کنسول هم هست، با این تفاوت که سرچ کنسول دادهای میدهد که هیچ ابزار دیگری ندارد و کنار گذاشتنش گزینه نیست.
مشکل دوم: بخشی از بازدیدها اصلا شمرده نمیشوند
گوگل آنالیتیکس با یک اسکریپت روی صفحه کار میکند. مرورگرهایی که مسدودکننده تبلیغات دارند، بعضی مرورگرهای موبایل و بخشی از ابزارهایی که کاربر ایرانی برای دور زدن محدودیتها استفاده میکند، بار شدن این اسکریپت را میگیرند. یعنی عددی که در پنل میبینید کف بازدید است، نه کل آن. برای تصمیم گرفتن این معمولا مشکلی نیست، چون شما به روند نگاه میکنید نه به عدد مطلق؛ ولی اگر بخواهید همین عدد را با آمار سرور یا با گزارش سرچ کنسول مقایسه کنید، اختلاف را باید انتظار داشته باشید و دنبال خطا نگردید.
چه چیزی را واقعا اندازه میگیرد
کاری که این ابزار خوب انجام میدهد این است: بازدیدکننده از کجا آمده، کدام صفحهها را دیده، چقدر مانده و به کدام کار مشخص رسیده. آن کار مشخص را باید خودتان تعریف کنید، وگرنه فقط تعداد بازدید را میبینید که بهتنهایی تصمیمی از آن درنمیآید. برای یک سایت شرکتی، کار مشخص یعنی ثبت فرم تماس یا کلیک روی شماره تلفن؛ برای یک فروشگاه، یعنی افزودن به سبد و ثبت سفارش. تا وقتی اینها تعریف نشدهاند، آنالیتیکس فقط یک نمودار زیباست.
سرچ کنسول و آنالیتیکس دو کار متفاوت میکنند
این دو ابزار اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند. آنالیتیکس از لحظهای شروع میشود که کاربر وارد سایت شد و میگوید داخل سایت چه کرد. سرچ کنسول قبل از آن لحظه را نشان میدهد: مردم چه عبارتی جستجو کردهاند، صفحه شما در آن نتایج کجا بوده و چند نفر رویش کلیک کردهاند. برای کسی که روی دیده شدن در گوگل کار میکند، منبع دوم تعیینکنندهتر است و جای دیگری هم نمیشود پیدایش کرد. تفصیلش در سرچ کنسول آمده است.
کد UTM: تنها راه فهمیدن اینکه لینک اینستاگرام چه آورد
وقتی لینک سایتتان را در بیو اینستاگرام، در یک کانال، در یک پیامک تبلیغاتی و در امضای ایمیل میگذارید، همه این ورودیها در گزارشها با هم قاطی میشوند و بعضیشان اصلا بدون منبع ثبت میشوند. کد UTM چند پارامتر ساده است که به انتهای لینک اضافه میکنید تا هر کدام از اینها جدا شمرده شود. کار سختی نیست و همان اول یک قاعده نامگذاری بگذارید، وگرنه بعد از چند کمپین گزارشها به هم میریزند. این تنها راه جواب دادن به سوالی است که هر ماه میپرسید: از این همه کاری که کردیم، کدامش کار کرد. برای متنهایی که خودتان روی سایت منتشر میکنید، شکل جواب دادن به همین سوال در تولید محتوا سئو شده آمده است.
نسخه فعلی، و دادهای که از نسخه قبلی نیامد
گوگل نسخه قبلی آنالیتیکس را بازنشسته کرد و همه حسابها به نسخه تازه منتقل شدند. دو چیز از این جابجایی به درد شما میخورد. اول اینکه گزارشها جای دیگری هستند و منطقشان عوض شده: بهجای بازدید صفحه، همهچیز حول رویدادها میچرخد، یعنی کارهایی که کاربر انجام میدهد. یعنی راهنماهای فارسی که چند سال پیش نوشته شدهاند دیگر با پنل امروز نمیخوانند و دنبال کردنشان فقط وقت میگیرد. دوم اینکه داده تاریخی نسخه قبلی به نسخه تازه منتقل نشد؛ اگر سایتی سالها آمار داشت و کسی خروجی نگرفت، آن سابقه دیگر در دسترس نیست. برای سایتهایی که تازه راهاندازی میشوند این بحث موضوعیت ندارد، ولی برای سایت قدیمی خوب است بدانید مقایسه با سالهای دورتر شدنی نیست.
جایگزینها و چیزی که با انتخابشان از دست میدهید
دو دسته جایگزین واقعی هست. سرویسهای آمار ایرانی که پنلشان از داخل باز میشود و پشتیبانی فارسی دارند، و ابزارهای متنباز که روی سرور خودتان نصب میشوند و داده کامل دست خودتان میماند. هر دو دسته مشکل دسترسی را حل میکنند و هر دو یک چیز را از شما میگیرند: اتصال آماده به بقیه سرویسهای گوگل و تطبیق راحت با گزارشهایی که همه به زبان آنالیتیکس نوشته شدهاند. یک راه سوم هم هست که در عمل برای بیشتر پروژهها بهترین است: نگه داشتن هر دو، یکی برای دسترسی روزمره و یکی برای وقتی که به داده تاریخی و دقیقتر احتیاج دارید.
وصل کردن اینها و مهمتر از آن، خواندن مرتبشان و تبدیلشان به تصمیم، بخشی از خدمات سئو سایت است.